چکیده:

فلوئور نهمین عنصر جدول تناوبی عناصر و به میزان 3/0 گرم در کیلو گرم از وزن زمین را تشکیل می دهد. فلوئور از عناصر اساسی ومورد نیاز بدن انسان بوده و میزان مطلوب آن در سلامت دندانها نقش اساسی دارد. کمبود جذب فلوئور در انسان باعث پوسیدگی دندانها وزیادی آن باعث زرد ولکه دارشدن دندانها و بیماری  فلوئوروزیس می شود.                               

 حد مطلوب فلوئور درآب شرب تابع دمای محیط است و غلظت آن بین5/0-5/1 میلی گرم در لیتر متغیر است.

مقدمه:

فلوئور عنصری از خانواده هالوژنها محسوب می شود.در حالت آزاد گازی است خورنده به رنگ زرد مایل به سبز. این عنصر فعالترین ماده غیر فلزی شتاخته شده است که تقریبا با تمام عناصر آلی وهمچنین غیر آلی ترکییب شده و تولید فلوریدها را می نماید .وزن نسبی آن 998/18 ، عدد اتمی آن  9 ،دانسیته 696/1 و ظرفیت آن 1 می باشد.(1)

فلورید در حدود g/kg  0/3از قسمت خشک زمین را تشکیل می دهد.

فلورید غیر ارگانیک ترکیبی در خلال تولید آلمینیوم و فلورید و کودهای فسفاته که حدود 4/0 فلورید دارند آزاد می شود.(4)

فلورید یکی از عناصر مهم در ترکیب دندانها واستخوانها می باشدو مهمترین راه دریافت آن توسط انسان از طریق آب آشامیدنی می باشد. البته راههای دیگری نیز وجود دارد که به دو گروه سیستمیک و موضعی تقسیم بندی می شوند.گروه سیستمیک شامل قرصها و قطره ها ی حاوی فلوئور و گروه موضعی شامل خمیر دندانها،ژلها  و دهان شویه های محتوی فلوئور می باشند.مقرون به صرفه ترین و مناسب ترن راه جهت جبران کمبود فلوئور ، جذب آن از طریق آب آشامیدنی و در صورت عدم وجود فلوئور کافی در آب ،فلوئور زنی به آب آشامیدنی عمومی است.(2)

کمبود فلوئور باعث پوسیدگی و از دست دادن زودرس دندانها می گردد که با توجه به شایعتر بودن پوسیدگی دندان در کودکان ، توجه بیشتر در این زمینه را می طلبد.همچنین افزایش غلظت فلوئور از سطح استانداردهای ملی نیز باعث ایجاد عوارضی  چون فلوتوروزیس دندانها و استخوانها و لکه دار شدن دندانها می گردد. بر اساس استانداردهای ملی غلظت فلوئور در آب آشامیدنی 1/5تا7 پی پی ام است که با توجه به درجه حرارت متفاوت است . غلظت فلوئور در آب و هوای سرد با توجه به مصرف کمتر آب توسط افراد بایستی بیشتر باشد.(2)

فلوئور در مقادیر جزئی در بعضی از منابع آبی و در غلظت های زیاد در منابع زیرزمینی یافت می شود . مناطقی که در مجاورت معادن حاوی فلوئور مثل فلوئور آپاتیت قرار دارند ممکن است چاههای آب آن بیش از 10 میلی گرم در لیتر یا حتی بیشتر فلوئور داشته باشد . بیشترین مقدار گزارش شده 2800 میلی لیتر بوده است . در بیشتر آبها فلوئور کمتر از 1 میلی گرم در لیتر بوده است.(3)

مطالعات مختلفی بر روی میزان فلوئور آب در شهرها ی کشور انجام گرفنه است . در مطالعه ای که در سالهای 85-84 بر روی میزان فلوئور آب شهر ازنا صورت گرفت مشخص کرد حداقل میزان فلوئور 24/0 و حداکثر آن 98/0 میلی گرم در لیتر بوده است.همچنین مطالعه دیگری که در شهر زاهدان انجام شد نشان داد که حد اقل غلظت 75/0 و حداکثر آن4/2 میلی گرم در لیتر بوده است . میزان فلوئور آب شهر نهاوند  نیز در سالهای 84 و 85 مطالعه و نشان داد حداقل آن 3/0 و حداکثر آن 59/0 میلی گرم در لیتر می باشد.(5)

فلوئور وارد شده به بدن به سرعت وارد مایعات خارج و داخل سلولی شده و مقدار اضافی آن یا از طریق ادرار دفع شده و یا در استخوانها و دندانها ذخیره می شود.(6)